“Làm du lịch cộng đồng (DLCĐ) bền vững, có lẽ không bắt đầu từ việc đón thật nhiều khách, mà từ việc cộng đồng được làm chủ và sản phẩm thực sự phù hợp với thị trường.”

Đây cũng là một trong những điều CSIP SE nhận thấy rõ hơn trong quá trình trực tiếp đồng hành cùng các cộng đồng làm du lịch tại Tuyên Quang – và là một trong những câu chuyện được CSIP SE chia sẻ tại Hội nghị Pháp ngữ về Du lịch bền vững, việc làm cho thanh niên và huy động nguồn lực, do Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) phối hợp với Bộ Ngoại giao Cộng hòa Síp tổ chức tại Nicosia và Famagusta, Cyprus, từ ngày 31/8–3/9/2026.

Trong khuôn khổ Hội nghị, chị Phạm Kiều Oanh – đại diện CSIP SE – đã chia sẻ với các tổ chức, đối tác và đại diện trong lĩnh vực du lịch bền vững những câu chuyện tác động, thực hành tốt và bài học kinh nghiệm được đúc rút trong quá trình triển khai Dự án TourisLab Vietnam – Hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang (2026–2027), thuộc Chương trình Destination Eco-Talents (DET) của OIF.

Hội nghị là một không gian để các quốc gia, tổ chức và dự án cùng nhìn lại những kinh nghiệm đã có, chia sẻ những cách làm đang phát huy hiệu quả, đồng thời trao đổi về những thách thức còn tồn tại trong quá trình thúc đẩy du lịch bền vững, bao trùm và tạo sinh kế. Với CSIP SE, đây cũng là dịp để mang một lát cắt từ thực tiễn Việt Nam đến một diễn đàn quốc tế, và cùng học hỏi thêm từ những sáng kiến đang được triển khai tại các quốc gia khác.

TourisLab Vietnam hướng tới nâng cao năng lực kinh tế và trao thêm cơ hội để phụ nữ, thanh niên dân tộc thiểu số chủ động tham gia và hưởng lợi từ du lịch cộng đồng bền vững tại Tuyên Quang.

Dự án hiện được triển khai tại Thôn Tha – điểm du lịch cộng đồng của người Tày – và Xà Phìn – điểm du lịch của người Dao, nổi tiếng với những mái nhà phủ rêu và rừng chè cổ thụ. Tại đây, CSIP SE cùng các đối tác đồng hành với cộng đồng trong quá trình thiết kế và phát triển sản phẩm du lịch phù hợp với nhu cầu du khách, kết nối với các doanh nghiệp lữ hành, đồng thời nâng cao năng lực vận hành, cung cấp dịch vụ và hợp tác du lịch của cộng đồng.

Thay vì chỉ tập trung vào việc tạo thêm các điểm đến hay thu hút thêm khách du lịch, dự án đặt câu hỏi từ một góc độ khác: Làm thế nào để chính cộng đồng có thể trở thành chủ thể của quá trình phát triển du lịch, hiểu thị trường, tạo ra sản phẩm phù hợp và cùng nhau duy trì những giá trị khiến du khách muốn tìm đến?

Qua gần một năm đồng hành cùng cộng đồng, CSIP SE chia sẻ bốn thực hành tốt mà các chương trình, dự án hỗ trợ phát triển DLCĐ có thể tham khảo.

Thứ nhất, đưa doanh nghiệp lữ hành vào ngay từ giai đoạn thiết kế sản phẩm. Thay vì chờ đến khi sản phẩm hoàn thiện mới tìm đầu ra, các doanh nghiệp lữ hành được mời tham gia từ những bước đầu tiên để chia sẻ trực tiếp về nhu cầu, kỳ vọng và khả năng chi trả của du khách. Qua đó, cộng đồng có thể thiết kế sản phẩm dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường, đồng thời giúp các doanh nghiệp lữ hành có thêm cơ sở để đưa điểm đến vào các tuyến tour phù hợp.

Thứ hai, để cộng đồng trực tiếp quyết định sản phẩm, cách vận hành và cơ chế chia sẻ lợi ích. Khi người dân không chỉ là người cung cấp dịch vụ mà thực sự tham gia vào quá trình ra quyết định và sở hữu mô hình, khả năng duy trì hoạt động sau khi dự án kết thúc cũng được đặt trên một nền tảng vững chắc hơn. Trong TourisLab, việc phân công các dịch vụ và cơ chế chia sẻ lợi ích được thảo luận cùng cộng đồng và từng bước được cụ thể hóa trong quy ước của thôn.

Thứ ba, kết hợp phương pháp trực quan với công nghệ để người dân cùng tham gia thiết kế sản phẩm. Với những cộng đồng có trình độ học vấn không đồng đều, việc chỉ sử dụng các phương pháp lập kế hoạch bằng văn bản có thể tạo ra khoảng cách. Từ đó, dự án thử nghiệm cách để người dân tự phác họa ý tưởng về căn phòng, bữa ăn hay trải nghiệm du lịch, sau đó sử dụng AI tạo sinh để trực quan hóa những ý tưởng này thành hình ảnh. Một cách làm đơn giản nhưng giúp cộng đồng “nhìn thấy” sản phẩm mà mình đang cùng tạo ra.

Thứ tư, mạnh dạn lựa chọn ít điểm đến hơn nhưng có tiềm năng tạo ra giá trị cao hơn. Từ 40 địa bàn được đề xuất ban đầu, dự án khảo sát 16 địa bàn và lựa chọn 2 cộng đồng dựa trên các tiêu chí về mức độ sẵn sàng của cộng đồng, khả năng cải thiện, điều kiện logistics và tính toàn vẹn văn hóa. Với CSIP SE, đôi khi biết lựa chọn và biết nói “không” cũng là một phần quan trọng của việc bảo vệ chất lượng và tính bền vững của một chương trình.

Một nội dung khác được CSIP SE nhấn mạnh tại Hội nghị là câu chuyện bảo tồn thiên nhiên và văn hóa trong phát triển DLCĐ bền vững.

Từ thực tế tại Thôn Tha và Xà Phìn, thiên nhiên và văn hóa không nên chỉ được xem như một “phông nền” cho trải nghiệm du lịch. Rừng chè cổ thụ, những mái nhà phủ rêu, văn hóa, kiến trúc và các thực hành truyền thống của cộng đồng có thể chính là giá trị cốt lõi làm nên trải nghiệm và sự khác biệt của điểm đến. Khi được đặt đúng vị trí, bảo tồn không còn là một yêu cầu đứng bên ngoài hoạt động du lịch, mà trở thành một phần của chính sản phẩm và giá trị mà du lịch mang lại.

CSIP SE vinh dự được học hỏi và đóng góp tiếng nói từ Việt Nam tại một diễn đàn quốc tế về du lịch bền vững, cùng các tổ chức và đối tác đang nỗ lực tìm kiếm những cách làm phù hợp hơn cho cộng đồng và điểm đến.

Với hành trình nhiều năm đồng hành cùng doanh nghiệp xã hội, sáng kiến cộng đồng và các mô hình tạo tác động, CSIP SE sẽ tiếp tục cùng bà con, các doanh nghiệp và đối tác tìm kiếm những cách làm thiết thực, để du lịch thực sự trở thành một nguồn sinh kế bền vững; đồng thời góp phần gìn giữ những giá trị bản địa và mở thêm cơ hội để phụ nữ, thanh niên dân tộc thiểu số có thể tạo dựng sinh kế vững bền trên chính mảnh đất quê hương.

Xin trân trọng cảm ơn Impact-ON và các đối tác DNXH Giáo dục vì Cao nguyên Hà Giang, Viet Cone Travel, Infinity Ha Giang Vietnam, Công ty TNHH DNXH Chie Dupudupa và DNXH YESD đã cùng chung tay với CSIP SE trong hành trình của TourisLab Vietnam. Chính sự đồng hành và kết nối giữa cộng đồng, doanh nghiệp lữ hành, các tổ chức xã hội và những đối tác cùng chung mối quan tâm sẽ tiếp tục tạo thêm động lực để những mô hình du lịch cộng đồng bền vững có thể được vun đắp và phát triển lâu dài.