Đối với nhiều doanh nghiệp xã hội (DNXH), việc huy động được nguồn tài trợ mới chỉ là bước khởi đầu. Trong quá trình triển khai dự án, nhiều câu hỏi thực tế bắt đầu xuất hiện:

Nếu mỗi tháng nhận hàng nghìn khoản quyên góp nhỏ thì phải lưu hồ sơ thế nào? Nhà tài trợ cần những giấy tờ gì để được hưởng ưu đãi thuế? Dự án triển khai ở nhiều tỉnh thì xin phê duyệt ở đâu?

Đó cũng là những nội dung được trao đổi sôi nổi tại Webinar #2: "Quy trình tiếp nhận tài trợ & viện trợ cho Doanh nghiệp Xã hội", thuộc chuỗi Pháp lý dành cho Doanh nghiệp Xã hội do CSIP phối hợp cùng ASIF Foundation tổ chức với sự chia sẻ của Luật sư Nguyễn Thế Vũ.

(Xem lại toàn bộ Video của Webinar tại đây)

Bên cạnh việc giới thiệu quy định, quy trình là lưu ý về Thủ tục pháp lý về xin cấp phép và Báo cáo tiếp nhận viện trợ, tài trợ, webinar dành phần lớn thời gian để phân tích những tình huống mà các doanh nghiệp xã hội đang gặp trong quá trình tiếp nhận và quản lý nguồn lực.

Tình huống 1 | "Khoản tiền này là tài trợ, viện trợ hay quyên góp?"

Một trong những nhầm lẫn phổ biến nhất là gọi chung mọi khoản hỗ trợ là "tài trợ".

Theo Luật sư Nguyễn Thế Vũ, đây không chỉ là sự khác biệt về thuật ngữ.

• Một khoản tài trợ trong nước của doanh nghiệp xã hội sẽ chủ yếu thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 47/2021/NĐ-CP.

• Với khoản tiền là viện trợ nước ngoài không hoàn lại, doanh nghiệp phải áp dụng quy trình theo Nghị định 313/2025/NĐ-CP, bao gồm các yêu cầu về thẩm quyền phê duyệt và quản lý viện trợ.

• Với các khoản quyên góp từ cộng đồng, việc tiếp nhận và quản lý lại gắn với quy định dành cho quỹ xã hội, quỹ từ thiện tại Nghị định 03/2026/NĐ-CP.

Việc xác định đúng bản chất của nguồn tiền ngay từ đầu sẽ quyết định doanh nghiệp cần chuẩn bị loại hồ sơ nào, làm việc với cơ quan nào và thực hiện nghĩa vụ thuế ra sao. Nếu xác định sai, toàn bộ quy trình tiếp nhận có thể phải điều chỉnh lại từ đầu.

Tình huống 2 | "Doanh nghiệp xã hội nhận tài trợ thì có được miễn thuế không?"

Đây là câu hỏi được nhiều đơn vị quan tâm, bởi không ít doanh nghiệp vẫn cho rằng cứ là DNXH thì mọi khoản tài trợ đều được miễn thuế. Tuy nhiên, câu trả lời là không.

Theo chia sẻ của Luật sư Nguyễn Thế Vũ:

•  Các khoản tài trợ được sử dụng đúng mục đích cho giáo dục, nghiên cứu khoa học, văn hóa, nghệ thuật, từ thiện, nhân đạo hoặc các hoạt động xã hội tại Việt Nam có thể được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.

•  Đối với viện trợ nước ngoài, khoản viện trợ cũng cần được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và sử dụng đúng chương trình, dự án.

• Trong khi đó, nếu doanh nghiệp nhận tài trợ để phục vụ hoạt động kinh doanh thông thường, khoản tiền này thường được xác định là thu nhập khác và thuộc diện chịu thuế.

Một điểm đáng lưu ý khác là quyền được miễn thuế không chỉ phụ thuộc vào mục đích sử dụng, mà còn phụ thuộc vào hồ sơ chứng minh. Nếu sử dụng sai mục đích hoặc không lưu giữ đầy đủ chứng từ, doanh nghiệp có thể bị truy thu thuế và xử lý theo quy định.

Tình huống 3 | "Nhận hơn 1.000 khoản quyên góp mỗi tháng thì có phải ký hợp đồng với từng người?"

Đây là tình huống được đại diện một Quỹ thiện nguyện, hỗ trợ nuôi dưỡng trẻ em mồ coi và khó khăn đặt ra trong phần hỏi đáp.

Với những tổ chức thường xuyên tiếp nhận hàng trăm hoặc hàng nghìn khoản đóng góp nhỏ từ cộng đồng, việc ký hợp đồng với từng cá nhân gần như không khả thi.

Theo Luật sư Nguyễn Thế Vũ, thay vì áp dụng máy móc một quy trình cho mọi trường hợp, doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế quản lý phù hợp, bao gồm lưu giữ sao kê ngân hàng, chứng từ, biên bản tổng hợp và các tài liệu chứng minh nguồn tiền. Mục tiêu là đảm bảo khả năng giải trình và tính minh bạch, đồng thời vẫn phù hợp với thực tiễn vận hành của tổ chức.

Tình huống 4 | "Nhà tài trợ cần giấy tờ gì để được hưởng ưu đãi thuế?"

Một chia sẻ thú vị trong webinar là: không chỉ bên nhận tài trợ cần chuẩn bị hồ sơ, mà bên tài trợ cũng có nhu cầu về chứng từ.

Theo Luật sư Nguyễn Thế Vũ, trong nhiều trường hợp, bên tài trợ cần các văn bản xác nhận tiếp nhận tài trợ và chứng từ theo quy định để làm căn cứ kê khai thuế. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp xã hội cần chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu, không chỉ để phục vụ hoạt động của mình mà còn để đảm bảo quyền lợi cho các đối tác đồng hành.

Tình huống 5 | "Triển khai dự án ở nhiều tỉnh thì xin phê duyệt ở đâu?"

Đây cũng là một nhóm câu hỏi nhận được nhiều sự quan tâm từ các tổ chức triển khai dự án trên phạm vi liên tỉnh hoặc tiếp nhận viện trợ nước ngoài.

Thông qua việc phân tích từng trường hợp cụ thể, Luật sư Nguyễn Thế Vũ đã làm rõ cách xác định cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, phê duyệt và quản lý tùy theo tính chất của nguồn viện trợ và phạm vi triển khai dự án. Qua đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở để lựa chọn đúng quy trình ngay từ đầu, thay vì điều chỉnh hồ sơ nhiều lần trong quá trình thực hiện.

Có thể thấy, điều các doanh nghiệp xã hội cần không chỉ là biết quy định nói gì, mà còn là hiểu quy định được áp dụng như thế nào trong những tình huống rất cụ thể của mình.

Đó cũng là mục tiêu của chuỗi Pháp lý dành cho Doanh nghiệp Xã hội do CSIP và ASIF Foundation triển khai: kết nối kiến thức pháp luật với thực tiễn vận hành, để các doanh nghiệp xã hội có thêm sự chủ động trong quá trình huy động nguồn lực và phát triển bền vững.

CSIP và ASIF Foundation hy vọng chuỗi chương trình sẽ trở thành một không gian học hỏi và trao đổi thiết thực, góp phần giúp các doanh nghiệp xã hội, doanh nghiệp tạo tác động và tổ chức phi lợi nhuận tự tin hơn khi đưa ra các quyết định pháp lý trong quá trình phát triển, đồng thời thể hiện cam kết đồng hành lâu dài cùng hệ sinh thái tạo tác động tại Việt Nam.

(Xem tài liệu tập huấn tại đây )