Bên cạnh phần chia sẻ chuyên đề, phiên hỏi & đáp đã mang đến nhiều trao đổi thực tiễn xoay quanh các vấn đề pháp lý mà doanh nghiệp xã hội, doanh nghiệp tạo tác động và tổ chức phi lợi nhuận thường gặp trong quá trình thành lập, tiếp nhận tài trợ và vận hành. Ba nhóm nội dung chính được trao đổi gồm:

1. Phân biệt các mô hình hoạt động và lựa chọn cấu trúc pháp lý phù hợp

Doanh nghiệp xã hội và doanh nghiệp tạo tác động đều hướng tới việc giải quyết các vấn đề xã hội hoặc môi trường, tuy nhiên chỉ doanh nghiệp xã hội mới là mô hình được pháp luật ghi nhận, với cam kết thực hiện mục tiêu xã hội được đăng ký ngay từ khi thành lập. Trong khi đó, doanh nghiệp tạo tác động có thể chỉ là doanh nghiệp kinh doanh thông thường nhưng theo đuổi sứ mệnh tạo tác động tích cực cho cộng đồng.

Đối với tổ chức khoa học và công nghệ phi lợi nhuận, đây là một loại hình pháp nhân riêng, không phải doanh nghiệp. Một điểm đáng lưu ý là nhà tài trợ cho tổ chức khoa học và công nghệ phi lợi nhuận được ghi nhận khoản tài trợ là chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế, trong khi cơ chế này hiện chưa áp dụng đối với doanh nghiệp xã hội.

2. Tiếp nhận tài trợ đúng quy định

Các khoản tài trợ trong nước và viện trợ nước ngoài được điều chỉnh bởi hai khung pháp lý khác nhau. Theo đó, tài trợ trong nước thực hiện theo Nghị định 47/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp lập văn bản tiếp nhận và gửi thông báo đến Sở Tài chính trong vòng 10 ngày. Đối với viện trợ nước ngoài, doanh nghiệp thực hiện theo Nghị định 313/2025/NĐ-CP, bao gồm thủ tục phê duyệt, mở tài khoản tiếp nhận riêng và thực hiện chế độ báo cáo theo quy định.

Một số tình huống thực tiễn cũng được làm rõ. Chẳng hạn, nguồn kinh phí từ Đại sứ quán nước ngoài được xác định là viện trợ nước ngoài, trong khi tài trợ từ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoạt động tại Việt Nam vẫn được xem là tài trợ trong nước. Cá nhân tại Việt Nam cũng không nên trực tiếp nhận tài trợ từ tổ chức nước ngoài, mà cần thực hiện thông qua một pháp nhân phù hợp để hạn chế rủi ro pháp lý.

3. Thuế và báo cáo tài chính trong quá trình vận hành

Doanh nghiệp cần phân biệt rõ khoản tài trợ và doanh thu từ hoạt động cung cấp dịch vụ, bởi mỗi loại sẽ có cơ chế thuế và nghĩa vụ tài chính khác nhau. Trường hợp doanh nghiệp nhận kinh phí dưới hình thức hợp đồng cung cấp dịch vụ, có xuất hóa đơn và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế thì hoàn toàn hợp pháp; tuy nhiên, khoản tiền này sẽ không được áp dụng các cơ chế miễn thuế dành cho khoản tài trợ.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp xã hội không phải báo cáo định kỳ việc tái đầu tư tối thiểu 51% lợi nhuận sau thuế, nhưng vẫn cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ để xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra. Đối với các khoản viện trợ nước ngoài, doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện chế độ báo cáo theo quy định; trong khi việc hoàn thuế hay hưởng các ưu đãi về thuế chỉ được xem xét khi hồ sơ, chứng từ được chuẩn bị đầy đủ và đúng quy định.